Cele BHP na 2027 rok – jak je ustalić, żeby nie skończyło się na „zero wypadków”
Cele BHP na 2027 rok powstają właśnie teraz – w listopadzie i grudniu, razem z budżetem. I w wielu zakładach znów skończy się na „zero wypadków” albo na tabeli, w której przy każdym celu stoi termin, osoba odpowiedzialna, a na koniec roku status „zrealizowano”.
Widziałem zestawienie z 30 celami EHS: 15 celów BHP i 15 środowiskowych. Wszystkie zrealizowane. Kiedy zapytałem, co się zmieniło w zakładzie, nikt nie potrafił odpowiedzieć. To nie były cele. To była lista zadań. W tym artykule pokazuję, jak ustalić cele BHP na nowy rok tak, żeby za dwanaście miesięcy dało się powiedzieć, co się poprawiło i skąd to wiadomo.
W skrócie
- Cel BHP mówi, co ma się zmienić i po czym to poznamy. Zadanie mówi tylko, co zrobimy. Kupione mierniki, nowa instrukcja czy szkolenie to zadania, nie cele.
- ISO 45001 (pkt 6.2) wymaga celów spójnych z polityką, mierzalnych lub możliwych do oceny, monitorowanych i komunikowanych – oraz planu: co, jakie zasoby, kto, do kiedy i jakim wskaźnikiem ocenimy wynik.
- „Zero wypadków” to słaby cel na rok: nie wskazuje, co robić, przy małych liczbach zależy od przypadku, a powiązany z premią zniechęca do zgłaszania zdarzeń.
- Najlepsze cele BHP na 2027 rok wychodzą z rzetelnej oceny stanu wyjściowego: najsłabszy obszar, punkt odniesienia do porównania za rok i właściciel z kadry kierowniczej.
Czym cel BHP różni się od zadania?
Różnica jest prosta, a na audytach i przy wdrożeniach systemów widzę, że to właśnie ona sprawia najwięcej kłopotu. Zadanie opisuje, co zrobimy. Cel opisuje, jaki efekt chcemy osiągnąć i jakim dowodem go pokażemy.
Przykład: „przeszkolić kierowników zmian z prowadzenia obchodów BHP” to zadanie. Lista obecności potwierdzi, że je wykonano. Celem może być dopiero to, że kierownicy rzeczywiście prowadzą obchody według planu, a sprawy, które na nich znajdują, są zamykane w ustalonym terminie. Dowodem będzie rejestr obchodów i zamkniętych działań, a nie lista obecności ze szkolenia.
Zadania są potrzebne – to z nich składa się plan osiągnięcia celu. Problem zaczyna się wtedy, gdy plan zadań udaje cel. Wtedy na przeglądzie zarządzania wszystko jest „zrealizowane”, a o efekcie wiadomo niewiele.
Dlaczego „zero wypadków” to słaby cel na 2027 rok?
Pisałem już o tym, kiedy dobry cel „zero wypadków” zaczyna ukrywać prawdę. Przy planowaniu roku problem jest bardziej praktyczny:
- Nie mówi nikomu, co ma robić. Nie wskazuje obszaru, w który inwestować, ani tego, kto za co odpowiada.
- Nie da się go ocenić w trakcie roku. Jeśli wypadek zdarzy się w marcu, cel jest przegrany na dziewięć miesięcy przed końcem roku. Jeśli wypadków nie będzie, nie wiadomo, czy to efekt działań, czy szczęścia.
- Liczba wypadków to wskaźnik opóźniony. Mówi, co już się stało. Przy kilku zdarzeniach rocznie wahania z roku na rok są w dużej mierze przypadkowe.
- Powiązany z premią zniechęca do zgłaszania. Statystyka robi się spokojna, bo zdarzenia przestają trafiać do rejestru, a nie dlatego, że jest bezpieczniej. Dlatego tak ważny jest działający system zgłaszania zdarzeń potencjalnie wypadkowych (ZPW).
Liczba wypadków może być jednym z mierników. Nie powinna być jedynym celem.
Co mówi ISO 45001 o celach BHP?
ISO 45001:2018 w pkt 6.2.1 wymaga, żeby cele BHP:
- były spójne z polityką BHP,
- były mierzalne (jeśli to wykonalne) lub możliwe do oceny wyników,
- uwzględniały mające zastosowanie wymagania (w tym prawne), wyniki oceny ryzyk i szans oraz wyniki konsultacji z pracownikami,
- były monitorowane, komunikowane i w razie potrzeby aktualizowane.
Pkt 6.2.2 dokłada plan: co zostanie zrobione, jakie zasoby są potrzebne, kto odpowiada, kiedy zostanie to zakończone i jak będą oceniane wyniki – w tym za pomocą jakich wskaźników. Do tego warto pamiętać o trzech powiązaniach:
- pkt 5.4 – ustalanie celów i planowanie ich osiągnięcia to jeden z tematów konsultacji z pracownikami niepełniącymi funkcji kierowniczych,
- pkt 9.1.1 – organizacja monitoruje postęp w osiąganiu celów,
- pkt 9.3 – stopień realizacji polityki i celów jest daną wejściową przeglądu zarządzania.
Cel bez wskaźnika, który da się sprawdzić w trakcie roku, jest deklaracją. Audytor zapyta nie tylko „jakie macie cele”, ale też „skąd wiecie, jak wam idzie”.
A co z nową wersją normy? Rewizja ISO 45001 jest na etapie projektu (DIS), a publikacja jest spodziewana w 2027 r. z kilkuletnim okresem przejściowym. Cele na 2027 rok ustalasz więc według wydania z 2018 r. Kierunek zmian warto jednak brać pod uwagę już teraz: projekt mocniej akcentuje m.in. zagrożenia psychospołeczne, zdrowie i dobrostan pracowników oraz planowanie zmian.
Skąd wziąć cele BHP na 2027 rok?
Najczęstsze źródło celów w zakładach to zeszłoroczna tabela z przesuniętymi datami. Lepsze źródło to rzetelna ocena, gdzie zakład jest teraz. Taka ocena powinna łączyć trzy rodzaje dowodów:
- praktykę na hali – obserwacje, rozmowy z pracownikami, to, jak naprawdę wykonuje się pracę,
- wskaźniki proaktywne – np. zgłoszenia ZPW, zamknięte w terminie działania korygujące, zrealizowane obchody i obserwacje,
- wskaźniki reaktywne – np. wypadkowość, ciężkość wypadków, absencja.
Więcej o samym mierzeniu piszę w artykule Kultura bezpieczeństwa w firmie produkcyjnej – jak ją mierzyć. Drugim obowiązkowym źródłem jest ocena zgodności z wymaganiami prawnymi – niespełnione wymagania krytyczne powinny mieć swoje miejsce w planie na nowy rok, a nie czekać na kolejną kontrolę.
Dobra ocena daje trzy rzeczy, których potrzebuje plan:
- Najsłabszy obszar. Budżet trafia tam, gdzie poprawa da najwięcej, a nie tam, gdzie ktoś najgłośniej o niego prosi.
- Punkt odniesienia. Wynik z końca 2026 r. to wartość, do której porównasz wynik z końca 2027 r.
- Właścicieli. Każdy obszar może dostać właściciela z kadry kierowniczej. Odpowiedzialność za cel przestaje spoczywać wyłącznie na służbie BHP.
Przykłady celów BHP na 2027 rok
Poniżej kilka par: cel, który często widzę w tabelach, i jego mierzalna wersja. Liczby są ilustracją – wartości docelowe ustala się dopiero po ocenie stanu wyjściowego.
| Słaby cel | Lepszy cel | Miernik | Dowód za rok |
|---|---|---|---|
| Zero wypadków | Podnieść obszar „Zdarzenia wypadkowe” z 2 do 4 diamentów w ocenie kultury bezpieczeństwa | Wynik obszaru w powtórnej ocenie | Porównanie ocen z 2026 i 2027 r. |
| Więcej zgłoszeń ZPW | Każdy zgłaszający ZPW dostaje informację zwrotną w ciągu 7 dni | % zgłoszeń z informacją zwrotną w terminie | Rejestr ZPW z datami odpowiedzi |
| Poprawa bezpieczeństwa podwykonawców | 100% wykonawców prac szczególnie niebezpiecznych ocenionych przed wejściem i nadzorowanych w trakcie prac | Ocenieni wykonawcy / wszyscy wykonawcy | Oceny wykonawców i zapisy z nadzoru |
| Zaangażowanie kierownictwa | Obchody BHP kierowników produkcji według planu, a znalezione sprawy zamykane w ustalonym terminie | Obchody zrealizowane / zaplanowane; % spraw zamkniętych w terminie | Rejestr obchodów i działań |
| Skuteczne działania korygujące | Działania po wypadkach i ZPW zamknięte w terminie i sprawdzone pod kątem skuteczności | % działań z potwierdzoną skutecznością | Rejestr działań z oceną skuteczności |
Zwróć uwagę na ostatnią kolumnę. Jeśli dziś nie umiesz powiedzieć, jaki dowód pokażesz za rok, cel trzeba jeszcze dopracować.
Kiedy ustalić cele BHP na nowy rok?
Kolejność ma znaczenie, bo wynik jednego kroku jest danymi wejściowymi do następnego:
| Kiedy | Krok |
|---|---|
| Listopad | Ocena stanu wyjściowego: kultura bezpieczeństwa, wskaźniki, wyniki oceny zgodności |
| Listopad–grudzień | Przegląd zarządzania i propozycja celów razem z budżetem; konsultacja z pracownikami |
| Styczeń | Zatwierdzenie celów, przypisanie właścicieli, komunikacja w zakładzie |
| Co kwartał | Przegląd postępu według wskaźników i korekta planu |
| Po 6–12 miesiącach | Powtórna ocena tą samą miarą i podsumowanie na przeglądzie zarządzania |
Jak ten cykl wpisać w cały rok systemu zarządzania, opisałem w artykule o tym, jak wygląda rok koordynatora zintegrowanego systemu zarządzania.
Jak przedstawić cele BHP zarządowi?
Zarząd rzadko pyta o procedury. Pyta, gdzie są pieniądze i jaki będzie efekt. Dlatego przy każdym celu pokaż na jednej stronie:
- stan wyjściowy (wynik oceny),
- wartość docelową i termin,
- właściciela z kadry kierowniczej,
- koszt i potrzebne zasoby,
- jak i kiedy sprawdzicie postęp.
Pomaga też język pieniędzy: koszty absencji, ryzyko przestojów i składka wypadkowa. Firmy, które zgłaszają do ubezpieczenia wypadkowego co najmniej 10 osób, mają stopę procentową składki liczoną indywidualnie na podstawie danych z trzech ostatnich lat, przekazywanych w ZUS IWA do 31 stycznia. Wypadkowość z 2027 r. będzie więc wpływać na składkę w kolejnych latach.
I jeszcze jedno: lepiej trzy cele z właścicielem, budżetem i wskaźnikiem niż dziesięć, których nikt nie rozlicza.
Kompas Bezpieczeństwa – ocena, z której wychodzą cele
Kompas Bezpieczeństwa to moja autorska metoda oceny kultury bezpieczeństwa, rozwijana od warsztatów w 2013 r. i stosowana w diagnozach zakładów produkcyjnych. Narzędzie w Excelu obejmuje 209 pytań i wskaźników w 12 obszarach – od systemu zarządzania po postawę najwyższego kierownictwa. Wyniki, wykresy i poziom w skali 7 diamentów liczą się automatycznie, a wskaźniki porównasz z wartościami referencyjnymi GUS aktualnymi na 2026 r.
Wynik od razu podpowiada cele: najsłabszy obszar, punkt odniesienia i właścicieli. Ocena zostaje w firmie – powtarzasz ją po 6–12 miesiącach tą samą miarą i widzisz, czy cele przyniosły efekt, obszar po obszarze.
Kompas Bezpieczeństwa – narzędzie do oceny kultury bezpieczeństwa (Excel)
209 pytań i wskaźników w 12 obszarach, automatyczne wyniki i wykresy, skala 7 diamentów, wartości referencyjne GUS na 2026 r. Plik do pobrania od razu po zakupie – pierwszą ocenę zrobisz jeszcze przed planowaniem celów na 2027 rok.
Wolisz ocenę z audytorem? Diagnozę kultury bezpieczeństwa metodą Kompas prowadzimy w zakładzie – od 6 900 zł netto + dojazd, narzędzie w cenie. Napisz: kontakt@bhpcare.pl lub zadzwoń: +48 781 060 376.
Najczęstsze pytania
Czy cele BHP są obowiązkowe?
Kodeks pracy nie wymaga formalnych celów BHP. Wymaga ich ISO 45001 (pkt 6.2) – jeśli firma ma certyfikowany system zarządzania BHP, cele muszą spełniać wymagania normy i mieć udokumentowany plan osiągnięcia.
Ile celów BHP ustalić na rok?
Tyle, ile da się realnie monitorować i sfinansować. W praktyce lepiej sprawdzają się trzy–pięć celów z właścicielem, budżetem i wskaźnikiem niż długa lista, której nikt nie rozlicza.
Czy liczba wypadków może być celem BHP?
Może być jednym z mierników, ale nie powinna być jedynym celem. Przy małej liczbie zdarzeń wahania są w dużej mierze przypadkowe, a cel powiązany z premią zniechęca do zgłaszania zdarzeń.
Czym różni się cel BHP od zadania?
Zadanie mówi, co zrobimy (np. przeszkolimy kierowników). Cel mówi, co ma się zmienić i po czym to poznamy (np. obchody prowadzone według planu, a znalezione sprawy zamykane w terminie). Fakturą czy listą obecności potwierdzisz zadanie, nie cel.
Jak często sprawdzać realizację celów BHP?
Najczęściej kwartalnie, według ustalonych wskaźników. Podsumowanie roku trafia na przegląd zarządzania, a powtórna ocena stanu po 6–12 miesiącach pokazuje, czy cel przyniósł efekt.
Czytaj też: Zero wypadków – kiedy dobry cel zaczyna ukrywać prawdę? · ZPW – co to jest i jak zbudować system zgłaszania · Ocena zgodności z wymaganiami prawnymi
Z Akademii BHPcare: Koordynator ZSZ i jego rok – w jakiej kolejności robić ocenę zgodności, przegląd, cele i audyty · Szkolenie online: jak wdrożyć zintegrowany system zarządzania
Audytuje systemy zarządzania dla jednostek certyfikujących QS-Cert i LL-C (Certification) Group. Zajmuje się systemowym EHS w przemyśle: audytami opartymi na ryzyku oraz narzędziami do mierzenia i zarządzania bezpieczeństwem, m.in. Kompasem Bezpieczeństwa i Akademią BHPcare. Przeprowadził ponad 500 audytów w zakładach produkcyjnych.